En savoir plus?
Behandelingen voor MS
Alle geregistreerde medische behandelingen (zie Medicatie) om opflakkeringen te beperken of te voorkomen hebben een onderdrukkend of modulerend (aanpassend) effect op het immuunsysteem. Een voorbeeld hiervan zijn de glucocorticosteroïden (methylprednisolone). In hoge dosissen toegediend, gedurende een korte periode, onderdrukken zij de functies van de witte bloedcellen. Bij matige tot ernstige opflakkeringen worden zij gegeven om de herstelperiode in te korten.
De risico's en neveneffecten van korte behandelingen met baxters van corticosteroïden zijn doorgaans minimaal in vergelijking met langere periodes van behandeling met pilletjes. Sommige behandelingen met een mogelijk effect op lange termijn zijn immunosuppressief. Voorbeelden hiervan zijn azathioprine, cyclophosphamide en methotrexaat. Zij werden vroeger vaker dan nu toegediend. Hun gebruik zou de ziekteprogressie kunnen afremmen, al is daar heel wat controverse over. Recent (oktober 2000) werd mitoxantrone goedgekeurd als behandeling bij secundair progressieve MS door de FDA in de VS. Het aantal opflakkeringen daalt ermee en de ziekteprogressie wordt afgeremd. De duur van behandeling met mitoxantrone is beperkt in de tijd omwille van de mogelijke schadelijke gevolgen op de hartspierfunctie.
Sinds de inspuitingen met interferon-bèta een effect hebben aangetoond op de MS-ziekteactiviteit, zowel klinisch als op kernspintomografie, beschikken wij over een nieuwe behandeling op lange termijn. De publicatie van een eerste grote klinische studie met Betaferon® (interferon-bèta 1b) in 1993, werd in 1995 gevolgd door een tweede grote studie met Avonex® (interferon-bèta 1a). Betaferon® wordt via onderhuidse injecties toegediend, éénmaal om de 2 dagen. Avonex® wordt éénmaal per week ingespoten in de spier. In 1998 volgde een gelijkaardige studie met Rebif® (interferon-bèta 1a), dat toegediend wordt via onderhuidse injecties, driemaal per week.
Interferon-bèta is een natuurlijk eiwit met een belangrijke rol in het immuun systeem. Het exacte werkingsmechanisme bij MS is niet gekend. Wellicht zijn er verschillende aangrijpingspunten, zoals een effect op de aanmaak van andere cytokines, op de doorlaatbaarheid van de bloedhersenbarrière en de ondersteunende cellen in het centrale zenuwstelsel. De huidige behandeling met interferon-bèta is gedeeltelijk effectief in het afremmen van de ziekteactiviteit (klinisch -30 % opflakkeringen en minder ziekteprogressie, op NMR duidelijk minder nieuwe en actieve letsels) bij de patiënten met een relapsing verloop en een beperkte tot matige neurologische aantasting.
De effecten bij een secundair progressief verloop zijn minder overtuigend. In België wordt de behandeling met interferon-bèta terugbetaald indien aan de volgende criteria voldaan wordt: de patiënt heeft een bewezen MS van het relapsing-remitting type, waarbij hij minstens twee opflakkeringen doormaakte gedurende de voorbije twee jaren, die elk een behandeling vereist hebben met cortisosteroïden; de patiënt is ambulant en kan meer dan 100 meter stappen zonder hulp. Zonder terugbetaling zou de behandeling 850 tot 900 € per maand kosten, wat neerkomt op een jaarlijkse kost van ongeveer 11.250 €. De klassieke neveneffecten van interferon-bèta bestaan uit griepachtige symptomen met spierpijnen, soms gewrichtspijnen, hoofdpijn, koorts en rillingen. Deze symptomen doen zich enkele uren na de inspuiting voor en kunnen tot 18 uur nadien aanhouden. Met de inname van paracetamol of een ontstekingsremmer zoals ibuprofene, zijn zij meestal goed op te vangen.
Na meerdere injecties verminderen deze symptomen en meestal verdwijnen zij volledig na enkele weken of maanden. Een kleine minderheid blijft een lichte griepachtige last vertonen na de injectie. Een gelijkaardig remmend effect op het aantal opflakkeringen werd aangetoond tijdens een dagelijkse behandeling met onderhuidse injecties copolymer 1. Copolymer 1 of glatiramer acetaat (Copaxone®) is een synthetisch eiwit met een aminozuursamenstelling, lijkend op het myeline basisch proteïne, één van de belangrijke componenten van de myeline. Deze behandeling wordt in België niet terugbetaald.
De toekomst van MS-behandelingen
Het uiteindelijk doel van een MS behandeling bestaat erin om de normale immuuntolerantie t.o.v. myeline te herstellen, zonder dat de andere immuunfuncties in het gedrang komen. Daarnaast is het belangrijk om een beter inzicht te krijgen in het optreden van schade aan de zenuwvezel zelf, een fenomeen dat reeds vroegtijdig bij MS blijkt zichtbaar te zijn. Is dit het gevolg van de immuunintolerantie en is het dus van groot belang zo vroeg mogelijk te starten met een immunomodulerende behandeling? Of staat het er los van en is een andere soort behandeling aangewezen om de schade aan de zenuwvezel te voorkomen of te herstellen? Worden combinaties van verschillende immunomodulerende behandelingen en eventueel zenuwvezelbeschermende behandelingen de toekomst voor MS? Wat is de mogelijke rol van vaccinaties bij MS?
Voor personen met reeds een belangrijke aantasting t.g.v. MS kunnen wij meedelen dat heel wat inspanningen geleverd worden om opnieuw myeline t.h.v. de plaats met demyelinisatie te krijgen. Wetenschappers doen proeven met groeifactoren en transplanteren myeline producerende cellen bij dieren. Klinische studies bij personen met MS zullen wellicht niet meer zo lang uitblijven. De voorbije jaren is het aantal publicaties over MS-behandelingen bijzonder sterk toegenomen. De farmaceutische industrie investeert in MS. De biotechnologische mogelijkheden bieden kansen voor verder onderzoek en ontwikkeling van nieuwe en betere MS-behandelingen. Kortom, personen met MS, hun familie en zorgverleners kunnen met een zeker optimisme naar de toekomst kijken.
