Zorgaspecten
Wat is MS?
Multiple sclerose is een ziekte van het centraal zenuwstelsel, waarbij het isolerend omhulsel rond de zenuwen (de myeline) afsterft. In deze rubriek krijgt men antwoord op diverse vragen, zoals:
Vermoeidheid en pijn
Vermoeidheid is een complex symptoom van MS. De oorzaken van vermoeidheid worden besproken, alsook enkele tips om ermee om te gaan. Het behandelen van het pijnsyndroom wordt uit verschillende hoeken benaderd: medicamenteus, door revalidatie en chirurgisch.
Soepelheid en beweging
In een oefenprogramma voor personen met MS zijn bewegingsoefeningen zeer belangrijk. Enkele oefeningen voor zelfstretching worden voorgesteld. Naast oefeningen worden ook hulpmiddelen besproken om het verlies van bepaalde functies te verhelpen.
Cognitieve problemen
MS leidt niet alleen tot lichamelijke ongemakken; in een aantal gevallen veroorzaakt de ziekte ook problemen i.v.m. de denkfuncties. Meestal zijn slechts één of enkele denkfuncties aangetast, terwijl de andere intact zijn gebleven. Met behulp van een aantal technieken kunnen geheugenproblemen onder controle gebracht worden.
Blaasproblemen
Personen met MS hebben vaak last van blaasproblemen.
Sommigen kunnen hun urine moeilijk ophouden, anderen kunnen de blaas moeilijk
ledigen. Voor beide problemen wordt een overzicht gegeven van symptomen, onderzoeken,
behandeling en praktische tips.
Darmproblemen
Het meest voorkomend probleem bij MS is constipatie. Stoelgangincontinentie komt minder voor. De oorzaken van beide problemen, alsook de behandeling komen aan bod.
Doorligwonden
Minder mobiele personen wisselen niet zo vaak van houding, waardoor ze meer risico lopen op het ontstaan van een wonde. Verschillende factoren dragen bij tot de ontwikkeling van doorligwonden. De plaats waar de wonden ontstaan verschillen naargelang de houding. Er worden praktische tips aangeboden om doorligwonden te voorkomen. Waakzaamheid is geboden, want een doorligwonde kan zeer snel verergeren!
Lichaamsoefening
Veel problemen bij MS ontstaan door een verminderde lichamelijke activiteit. Lichaamsoefeningen hebben een toename van kracht, een vergroting van het uithoudingsvermogen en minder stijfheid tot gevolg. De oefeningen worden in 3 categorieën onderverdeeld: aërobic-oefeningen, krachttraining en stretching.
Stress en stressverwerking
Bij het verwerken van de diagnose en van de uitvalsverschijnselen is soms hulp nodig. De relatie tussen stress en MS wordt uit de doeken gedaan. Er zijn twee benaderingen van stress: enerzijds een zo efficiënt mogelijk omgaan met de problemen die stress veroorzaken en anderzijds een proberen verminderen van de lichamelijke reacties waaruit stress bestaat.
Voeding
Er is heel wat wetenschappelijk onderzoek verricht naar de invloed van de voeding op het verloop van MS. Deze onderzoeken leren ons dat geen enkel dieet het verloop van MS op een gunstige manier beïnvloedt. Wel is vastgesteld dat een onevenwichtige voeding je kwetsbaarder maakt voor secundaire verwikkelingen. Het is ook een feit dat mensen met MS minder vermoeid zijn als ze gezond eten.
Slikproblemen
Bijna de helft van alle mensen met MS krijgt in de loop der jaren slikproblemen.
Het slikproces wordt uiteengezet, alsook wat er fout loopt bij het verslikken.
Dit wordt gevolgd door een aantal preventieve maatregelen, die deel uitmaken
van de sliktherapie.
Communicatie
Communicatieproblemen die bij personen met MS kunnen ontstaan kan men opsplitsen in spraak- en taalproblemen. Omdat personen met MS veel uit handen moeten geven is communicatie zeer belangrijk om het leven toch op de eigen manier te kunnen inrichten. Ademhalingstherapie en spreektraining worden uit de doeken gedaan, alsook taaltherapie.
Ademhaling
Als een infectie van het ademhalingsstelsel optreedt kan men meer last krijgen van MS. Men kan zich dan ook algemeen zwak voelen. Een preventieve behandeling is daarom noodzakelijk. De ademhalingsspieren moeten geoefend worden vooraleer men er last van krijgt.
Seksuele problemen
Een seksueel probleem wordt niet louter als een lichamelijk probleem gezien. Psychologische veranderingen en veranderingen binnen de relatie worden mee in rekening gebracht. Specifieke problemen bij de man en bij de vrouw worden afzonderlijk behandeld.
Alternatieve geneeswijzen
Verschillende alternatieve geneeswijzen worden toegelicht. Er wordt vooral benadrukt om kritisch om te gaan met alternatieve behandelingen. Tenslotte wordt de “totale benadering” van de persoon toegelicht. Hierbij komen zowel het fysische, het psychische als het spirituele aspect aan bod.
Werk en productiviteit
Veel mensen met MS blijven verderwerken ; anderen geven hun job op. Vaak wordt te vlug beslist om het werk op te geven, omdat men geen zicht heeft op de middelen om beperkingen te compenseren. Ook als het niet meer mogelijk is om de vroegere job uit te oefenen is het belangrijk om productief te blijven, bijv. als vrijwilliger.
Autorijden
Mobiliteit is een cruciaal basiselement van autonomie en levenskwaliteit. In sommige gevallen kan MS de mogelijkheid tot autorijden beperken. Doorverwijzing naar het CARA is dan noodzakelijk. Dit centrum gaat de rijgeschiktheid na, bepaalt de nodige aanpassingen en geeft adviezen over eventuele verbouwingen aan het voertuig.
Woningaanpassing
Voor personen met beperkingen in de mobiliteit is het belangrijk dat de woninginrichting praktisch en functioneel is, om de zelfstandigheid zo goed mogelijk te behouden. De aanpassing van de woning betreft vooral de toegankelijkheid, de badkamer en de keuken. Bij verbouwingen dient men ook rekening te houden met de ander bewoners. In het NMSC werd een mutimedia hulpmiddelendatabank voor personen met MS uitgewerkt.
Ontspanning
Tijdens het leven komen we voor veel uitdagingen te staan. Bij personen met MS is dit nog meer het geval. Dit vergt veel energie. Om energie te winnen moet niet alleen het lichaam, maar ook de geest gevoed worden. Zinvolle recreatie kan hiertoe bijdragen. Ontspanning helpt het lichaam op een efficiënte manier te functioneren en het laat toe de wereld te zien uit een andere invalshoek.
Hulp van derden
Zelfstandigheid en onafhankelijkheid zijn heel belangrijk voor personen met MS. Verschillende diensten en hulpverleners kunnen daarom ingeschakeld worden, zodat men thuis kan blijven wonen. De mogelijkheid om een persoonlijk assistentiebudget aan te vragen wordt uiteengezet, alsook enkele nuttige tips in de omgang met hulpverleners.
Nuttige Adressen
Correcte en actuele informatie is heel belangrijk. Daarom een overzicht van enkele belangrijke adressen:
- Gespecialiseerde MS-Centra
- Sociale diensten van de MS-Liga van de Vlaamse Gemeenschap
- IMSO, MS-Infolijn
- Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
- Arbeidstrajectbegeleiding
- Ziekenfondsen, CARA
Verklarende woordenlijst
Een uitgebreid, alfabetisch overzicht van een aantal medische en paramedische termen.
